Yukarı Dudullu ve Altınşehir’de Atölye Kültürü: Bölgenin Sanayi Hafızası

Ümraniye’nin üretim kültürünü yakından tanıyan herkes bilir ki Yukarı Dudullu Mahallesi ve Altınşehir Mahallesi, ilçenin en fazla atölye barındıran bölgelerinin başında gelir. Özellikle mobilya sektörüne bağlı küçük ve orta ölçekli üreticiler için bu mahalleler yıllardır önemli bir üretim noktası olmuştur.

Bölgedeki üretim ağı yalnızca bireysel işletmelerden oluşmaz. Aynı zamanda bu mahallelerde faaliyet gösteren atölyeler, İstanbul’un önemli mobilya merkezlerinden biri olan Modoko gibi büyük ticaret merkezlerini de besleyen bir üretim altyapısı oluşturur.

Ancak son yıllarda bölgedeki yapı stoğu, dönüşen şehir planlaması ve artan ticari talep nedeniyle kiralık atölye, depo ve dükkan bulmak giderek zorlaşmaktadır.

 

Yukarı Dudullu ve Altınşehir’de Atölye Yoğunluğu

 

Yukarı Dudullu ve Altınşehir mahallelerinde faaliyet gösteren işletmelerin büyük çoğunluğu mobilya üretimi ve yan sektörleri ile ilgilidir.

Bölgedeki başlıca üretim alanları şunlardır:

• Koltuk imalatı

• Mobilya üretimi

• Ahşap iskelet üretimi

• Cila ve boya atölyeleri

• Döşeme işleri

• Mobilya aksesuarı ve yan ürün üretimi

Bu üretim ağı, özellikle mobilya üretim zincirinin farklı aşamalarını aynı bölgede buluşturması açısından oldukça önemlidir. Bir atölyede yapılan iskelet üretimi, birkaç sokak ileride döşemeye girer; ardından başka bir atölyede cilalanarak satışa hazır hale gelir.

Bu nedenle Yukarı Dudullu ve Altınşehir mahalleleri, sadece bir üretim alanı değil, aynı zamanda küçük ölçekli ama güçlü bir üretim ekosistemi oluşturur.

 

Bölgedeki Yapı Stoğunun Geçmişi

 

Bölgedeki yapıların büyük bir kısmının geçmişi 1990’lı yıllara kadar uzanmaktadır. Özellikle 1999 depremi öncesinde inşa edilmiş olan bu binalar genellikle:

• Arsa üzerine tam oturumlu

• Bodrum ve zemin katı geniş

• Üst katları konut olarak kullanılan
  yapılardır.

İlginç olan ise bu yapıların büyük bölümünün bodrum ve zemin katlarının adeta atölye kullanımına uygun şekilde tasarlanmış olmasıdır.

Her ne kadar ilk yapıldıklarında bu alanlar çoğunlukla depo veya dükkan olarak düşünülmüş olsa da zaman içinde bölgedeki üretim faaliyetleri arttıkça bu alanlar atölye ve küçük üretim alanlarına dönüşmüştür.

Bugün bölgede gezen biri, birçok binanın bodrum ve zemin katında çalışan üretim atölyelerini rahatlıkla görebilir.

 

Atölyelerin Zaman İçinde Dönüşümü

 

Yukarı Dudullu ve Altınşehir’deki üretim alanlarının bir diğer dikkat çekici özelliği ise zaman içinde esnafın kendi imkanlarıyla yaptığı dönüşümlerdir.

Birçok binanın giriş kapıları başlangıçta büyük makinelerin giriş çıkışına uygun değildi. Ancak üretim kapasitesi arttıkça ve makinelerin boyutları büyüdükçe işletmeler de bu duruma çözüm bulmak zorunda kaldı.

Bu nedenle bölgede sıkça şu tür değişiklikler yapılmıştır:

• Dükkan kapılarının büyütülmesi

• Girişlerin genişletilmesi

• Duvarların kırılarak alanın genişletilmesi

• İç mekanların yeniden tasarlanması

Birçok atölyede bugün gördüğümüz üretim alanları, aslında yıllar içinde ustaların ve işletme sahiplerinin kendi ihtiyaçlarına göre dönüştürdüğü mekanlardır.

Bu durum da bölgenin organik şekilde gelişmiş bir üretim merkezi olduğunu gösterir.

 

Yeni Yapılarda Atölye Alanlarının Azalması

 

Bölgenin üretim potansiyeline rağmen son yıllarda dikkat çeken önemli bir değişim yaşanmaktadır.

Yukarı Dudullu ve Altınşehir mahallelerinde yıkılıp yeniden yapılan binalarda artık atölye veya dükkan tarzı alanların eskisi kadar yer almaması önemli bir sorun haline gelmiştir.

Yeni yapılan birçok binada:

• Sadece konut projeleri tercih edilmekte

• Ticari kullanım alanları azaltılmakta

• Atölye kullanımına uygun geniş alanlar yapılmamaktadır

Bu durum bölgedeki üretim ekosistemini doğrudan etkilemektedir. Çünkü yıllardır burada faaliyet gösteren küçük işletmeler yeni ve uygun üretim alanı bulmakta zorlanmaktadır.

 

Kiralık Depo ve Atölye Bulmak Neden Zorlaşıyor?

 

Yukarı Dudullu ve Altınşehir mahallelerinde kiralık depo, atölye veya dükkan bulmanın her geçen gün zorlaşmasının birkaç temel nedeni vardır.

Bunlardan en önemlileri şunlardır:

1. Eski yapı stoğunun sınırlı olması

2. Yeni binalarda atölye alanlarının yapılmaması

3. Bölgedeki üretim talebinin devam etmesi

4. Mevcut işletmelerin yerlerini uzun süre kullanması

Talep aynı hızla devam ederken yeni üretim alanları oluşmadığı için piyasada ciddi bir ticari alan sıkıntısı ortaya çıkmaktadır.

Bu nedenle birçok işletme bölgede uygun bir atölye veya depo bulamadığında alternatif olarak Şerifali veya Esenşehir mahallelerine yönelmek zorunda kalmaktadır.

 

Bölgenin Üretim Kimliği Devam Ediyor

 

Tüm bu zorluklara rağmen Yukarı Dudullu ve Altınşehir mahalleleri Ümraniye’nin üretim kültüründe önemli bir yer tutmaya devam etmektedir.

Mobilya üretimi ve yan sektörlerin yoğunluğu, bu mahalleleri hala küçük ölçekli üreticiler için cazip hale getirmektedir. Özellikle Modoko’ya yakınlığı, bölgedeki atölyelerin ticari hareketliliğini canlı tutan en önemli faktörlerden biridir.

Gelecekte bölgedeki yapılaşma politikalarının nasıl şekilleneceği henüz net olmasa da, Yukarı Dudullu ve Altınşehir’in İstanbul’un önemli üretim noktalarından biri olma özelliğini uzun süre koruyacağı öngörülmektedir.