Dükkan Kiralarken Nelere Dikkat Edilmeli?
Bir dükkânın camında asılı “Kiralık” yazısı, işini kurmak isteyen biri için heyecan verici bir başlangıçtır. Konum iyi görünür, vitrin geniştir, kira da bütçeye sığıyordur. Oysa dükkan kiralarken nelere dikkat edilmeli sorusunun cevabı vitrinde değil; tapu kaydında, belediyedeki yapı dosyasında, elektrik panosunda ve imzalanacak sözleşmenin satır aralarında saklıdır.
Dükkân kiralayan kişi yalnızca dört duvar kiralamaz. Çoğu zaman birikimini, aylarca süren hazırlığını ve geleceğe dair planlarını o adrese bağlar. Dekorasyona harcanan para, sipariş edilen ekipman, işe alınan personel ve bekleyen tedarikçiler aynı takvime bağlıdır. Ruhsat çıkmadığında, elektrik gücü yetmediğinde ya da kira dışındaki masraflar beklenenden yüksek geldiğinde bu takvimin tamamı aksar.
Bu rehberi, dükkânı satın alan kişinin değil kiralayan kişinin gözünden hazırladık. Kiracının riskleri malikinkinden farklıdır. Mülkün sahibi siz olmadığınız için tapudaki bir sorunu kendiniz düzeltemez, binanın ortak alanlarında tek başınıza karar veremez, sözleşme bittiğinde yaptığınız yatırımı her zaman yanınızda götüremezsiniz. Bu yüzden kiracının en güçlü güvencesi, imzadan önce sorulan doğru sorular ve yazıya dökülmüş net bir sözleşmedir.
Yazıdaki hukuki ve vergisel bilgiler, Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanan genel bilgilendirme niteliğindedir. Her dükkânın ve her sözleşmenin kendine özgü koşulları olduğu için somut kararınızda bir avukattan, mali müşavirden ve gerektiğinde bir mimar ya da mühendisten görüş almanız sağlıklı olur.
Bu Rehberde Neler Var?
Elli soruyu, bir kiracının karar verirken izlediği sıraya göre altı bölüme ayırdık. İlk bölüm ihtiyaç analizi ve lokasyonla başlıyor; ikinci bölüm tapu, imar, iskân ve ruhsat uygunluğunu ele alıyor. Üçüncü bölümde kira bedelini, depozitoyu, stopajı ve kira dışındaki giderleri; dördüncü bölümde sözleşme maddelerini, kiracı haklarını ve tahliye risklerini anlatıyoruz. Beşinci bölüm tadilat, tabela, altyapı ve teslim sürecine, son bölüm ise pazarlığa, sözleşme sonrası adımlara ve son karara ayrıldı.
Her cevap tek başına okunabilecek şekilde yazıldı; aklınızdaki soruya doğrudan geçebilirsiniz. Yazının sonunda, dükkânı gezerken ve sözleşmeyi imzalamadan önce kullanabileceğiniz bir kontrol listesi bulacaksınız.
Doğru Dükkânı Seçmek: İhtiyaç Analizi ve Lokasyon
1. Dükkan kiralarken ilk olarak neye bakılmalı?
İlk bakılacak şey dükkân değil, kendi işinizdir. İlan sitelerini açmadan önce işletmenizin gayrimenkulden ne beklediğini bir sayfaya yazın: hangi faaliyeti yürüteceksiniz, kaç kişi çalışacak, hangi cihazları kullanacaksınız, müşteri nasıl gelecek, mal nasıl girecek? Elektrik, su, doğalgaz, baca, depo alanı ve tuvalet ihtiyacınızı da bu listeye ekleyin. En sona aylık ödeyebileceğiniz toplam gideri, yalnızca kirayı değil, aidat ve faturalar dahil olacak şekilde yazın.
Bu liste elinizde olduğunda gezdiğiniz her dükkânı aynı ölçüyle değerlendirirsiniz. Liste olmadan yapılan gezilerde karar genellikle duyguyla verilir: vitrin güzeldir, mal sahibi sıcak davranmıştır, cadde kalabalıktır. Sonra ruhsat, elektrik gücü ya da mutfak düzeni gibi asıl belirleyici konular ortaya çıkar. İhtiyaç listesi, sizi “güzel dükkân” ile “işinize uygun dükkân” arasındaki farkı görmeye zorlar.
2. İşletmem için kaç metrekare dükkân kiralamalıyım?
Doğru metrekare, işinizin gerçekten kullandığı alandan hesaplanır. Önce satış ya da hizmet alanını, sonra depo, mutfak, personel alanı ve tuvalet gibi destek bölümlerini ayrı ayrı tahmin edin. Bir kafe için masa sayısı, bir mağaza için raf ve dolaşım alanı, bir kuaför için koltuk sayısı başlangıç noktası olabilir. Toplamı bulduktan sonra ilandaki rakamla karşılaştırın; ilanlarda verilen alan çoğu zaman brüt olur ve duvarlar ile ortak alan payları içinde yer alabilir.
Asma kat ve bodrum alanlarını kullanım alanına eklerken temkinli olun. Bu bölümler projede depo olarak görünüyorsa müşteri alanı olarak kullanılamayabilir. Gereğinden büyük bir dükkân da risklidir: Kullanmadığınız her metrekare için kira, aidat, ısıtma ve aydınlatma ödersiniz. Büyüme planınız varsa, bugün fazla alan kiralamak yerine sözleşmeye komşu birimi kiralama önceliği gibi bir esneklik eklemek daha dengeli bir çözüm olabilir.
3. Dükkânın konumu işletmenin başarısını nasıl etkiler?
Konumun önemi, işinizin müşteriyi nasıl kazandığına göre değişir. Bazı işletmeler önünden geçen kalabalıktan beslenir: fırın, büfe, eczane, telefon aksesuarı satan dükkân gibi. Bazıları ise müşterinin bilerek geldiği yerlerdir: randevulu çalışan bir klinik, bir terzi ya da bölgede tanınmış bir usta. İlk gruba giren bir işletme için ana caddeden iki sokak içeride olmak ciroyu ciddi biçimde düşürebilir. İkinci grup için aynı fark daha az belirleyicidir; hatta daha düşük kira avantaja dönüşebilir.
Bu yüzden “iyi konum” genel bir kavram değildir. Kendinize şunu sorun: Müşterim bu dükkânı nasıl bulacak ve buraya neden tekrar gelecek? Hedef müşterinin yaşadığı, çalıştığı veya alışveriş yaptığı rota ile dükkânın konumu örtüşmüyorsa, en geniş vitrin bile bu açığı kapatmayabilir. Konumu değerlendirirken toplu taşıma durakları, okullar, iş merkezleri ve otoparklar gibi müşteri akışını besleyen noktaları da hesaba katın.
4. Dükkânın önünden geçen kalabalık gerçekten müşteriye dönüşür mü?
Her kalabalık müşteri değildir. Bir metro çıkışının önü yoğun olabilir, ama insanlar hızla yürüyüp işe yetişmeye çalışıyorsa durup alışveriş yapma ihtimalleri düşüktür. Bu nedenle sadece geçen kişi sayısına değil, kalabalığın niteliğine bakmak gerekir: İnsanlar hangi saatlerde geçiyor, yavaş mı yürüyorlar, vitrinlere bakıyorlar mı, yanlarında alışveriş poşeti var mı?
Pratik bir test şöyle yapılabilir: Hafta içi ve hafta sonu, sabah, öğle ve akşam saatlerinde dükkânın önünde yarım saat durun. Geçenleri sayın, ama asıl olarak yakındaki benzer işletmelere kaç kişinin girdiğini not edin. Mümkünse çevredeki bir işletmeye müşteri olarak gidip yoğunluğu içeriden gözlemleyin. Bölgede uzun süredir çalışan esnafla kısa bir sohbet de, hangi günlerin ölü geçtiğini ve mevsimsel dalgalanmaları öğrenmek için değerlidir. Bu gözlemler, ilan metninde yazan “yoğun yaya trafiği” ifadesinden çok daha güvenilir bir fikir verir.
5. Rakiplerin aynı caddede olması avantaj mı, dezavantaj mı?
İki ihtimal de mümkündür ve cevap sektörünüze bağlıdır. Bazı işler kümelenmekten fayda görür. Mobilya, beyaz eşya, gelinlik ya da oto yedek parça gibi karşılaştırmalı alışveriş yapılan alanlarda müşteri zaten birkaç dükkânı gezmek için o caddeye gelir. Böyle bir bölgede yer almak, size kendi başınıza çekemeyeceğiniz bir müşteri akışı sağlayabilir.
Günlük ve hızlı tüketime dayalı işlerde ise durum farklıdır. Aynı sokakta üç kuru temizlemecinin olduğu bir yerde dördüncüsünün ayakta kalması, belirgin bir fark sunmasına bağlıdır. Rakip yoğunluğunu değerlendirirken rakiplerin ne kadar dolu olduğuna, fiyat seviyelerine ve son yıllarda açılıp kapanan benzer işletmelere bakın. Tamamlayıcı işletmeler de önemlidir: Bir eczanenin yanında poliklinik, bir kafenin yakınında ofis yoğunluğu ya da bir kırtasiyenin çevresinde okullar, rakip olmadan müşteri getiren komşulardır.
6. Cadde dükkânı mı, AVM ya da site içi dükkân mı kiralanmalı?
Bu üç seçenek, kiracıya farklı kurallar ve maliyet yapıları sunar. Cadde dükkânında genellikle mal sahibiyle doğrudan sözleşme yapar, çalışma saatlerinizi ve dekorasyonunuzu daha serbest belirlersiniz. Buna karşılık görünürlük, güvenlik ve müşteri çekme yükü büyük ölçüde sizin omzunuzdadır.
AVM’lerde kira modeli farklılaşabilir. Sabit kiranın yanında ciroya bağlı ek kira, ortak alan gideri, pazarlama katkı payı ve AVM’nin belirlediği çalışma saatleri gibi yükümlülükler sözleşmede yer alabilir. Bu kalemlerin her biri ayrıca hesaplanmalıdır. Site veya rezidans altındaki dükkânlarda ise müşteri çoğunlukla site sakinleridir; yönetim planındaki faaliyet kısıtları, tabela kuralları ve çalışma saatlerine ilişkin sınırlamalar daha belirleyici olur. Karar verirken yalnızca kira rakamını değil, her modelin size bıraktığı hareket alanını ve toplam aylık yükü karşılaştırın.
7. Görünürlük ve erişilebilirlik kira kararını nasıl etkiler?
Müşterinin dükkânı görmesi ve kolayca içeri girebilmesi, cironun doğrudan parçasıdır. Dükkânın hangi yönden fark edildiğine bakın: Ağaçlar, duraklar, iskele örtüleri ya da komşu tabelalar vitrini kapatıyor mu? Köşe dükkânlar iki yönden görünür, ama kira bedelleri de buna göre yüksek olabilir.
Erişim tarafında sorulacak sorular işinize göre değişir. Müşteri araçla geliyorsa kısa süreli park edebileceği bir yer var mı? Ürün teslimatı yapan bir kamyonet kapıya yanaşabiliyor mu? Girişte basamak, yüksek eşik ya da dar bir kapı varsa yaşlı müşteriler, bebek arabalı aileler ve tekerlekli sandalye kullananlar için ciddi bir engel oluşur. Bu engeller sonradan rampa veya kapı değişikliğiyle giderilebilir mi, yoksa bina yapısı buna izin vermiyor mu? Kira pazarlığına başlamadan önce bu soruların cevabını bilmek, beklenmedik bir tadilat maliyetinin önüne geçer.
8. Dükkânın daha önce kaç kez el değiştirdiği neden önemli?
Bir dükkânın geçmişi, gelecekteki performansı hakkında ipucu verir. Son birkaç yılda aynı adreste art arda farklı işletmeler açılıp kapanmışsa, bunun bir nedeni olabilir: yetersiz müşteri akışı, yüksek kira, ruhsat sorunu, rutubet ya da bina yönetimiyle süregelen anlaşmazlıklar. Çevredeki esnafa “Burada en son ne vardı, neden kapandı?” diye sormak çoğu zaman şaşırtıcı derecede açık cevaplar getirir.
Aynı soruyu caddenin geneli için de sorun. Boş dükkân sayısı fazla olan bir cadde, ilk bakışta pazarlık fırsatı gibi görünebilir. Ancak bu tablo bölgede talebin azaldığına, yeni bir AVM’nin müşteriyi çektiğine ya da yol çalışması gibi geçici olmayan bir değişime işaret edebilir. Mal sahibinden önceki kiracının ne kadar kaldığını ve neden ayrıldığını öğrenmeye çalışın. Cevap net değilse bu belirsizliği pazarlıkta, örneğin daha kısa bir ilk dönem veya erken çıkış hakkı talebiyle dengeleyebilirsiniz.
Tapu, İmar, İskân ve Ruhsat Uygunluğu
9. Kiralamadan önce dükkânın faaliyetime uygun olduğunu nasıl anlarım?
Uygunluk üç katmanda kontrol edilir: kâğıt üzerindeki durum, binanın kuralları ve fiziksel altyapı. Kâğıt tarafında tapudaki nitelik, yapı kullanma izin belgesi ve imar planındaki kullanım kararı birbirini desteklemelidir. Bina tarafında yönetim planı ve kat malikleri kurulu kararları, sizin faaliyetinizi kısıtlayan bir hüküm içermemelidir. Fiziksel tarafta ise elektrik gücü, su ve gider hattı, havalandırma, yangın çıkışı ve mal kabulü işinizin ihtiyacını karşılamalıdır.
Aynı dükkân bir ofis için kusursuz, bir restoran için tamamen uygunsuz olabilir. Bu ayrımı faaliyet türlerine göre örneklerle anlattığımız bir dükkânın her işe uygun olup olmadığını inceleyen yazımız, dükkânı gezerken yanınızda taşıyabileceğiniz bir soru listesi de içeriyor. Kiracı açısından eklenmesi gereken tek adım şudur: Bu üç katmanın cevabını sözleşmeden önce alın ve kullanım amacını sözleşmeye açıkça yazdırın.
10. Tapuda “mesken” yazan bir yer dükkân olarak kiralanabilir mi?
Kiralanabilir, ancak işletme açmak ciddi engellerle karşılaşabilir. Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 24. maddesi, kütükte mesken olarak gösterilen bağımsız bölümlerde sinema, kahvehane, bar, kulüp gibi eğlence ve toplantı yerlerinin, fırın, lokanta, pastane gibi gıda yerlerinin ve imalathane, basımevi, dershane gibi işletmelerin açılmasını kural olarak yasaklar; yönetim planındaki izin veya kat maliklerinin oybirliğiyle alınan karar gibi istisnalar dışında bu yol kapalıdır. Bu madde kiracıyı da etkiler, çünkü itiraz hakkı olan kişi sizin muhatabınız olmayan komşu maliklerdir.
Maddede sayılmayan bazı faaliyetlerde durum farklı değerlendirilebilir, ancak tapuda mesken yazan bir yerde işyeri ruhsatı almak çoğu zaman ek belge ve süreç gerektirir. Bu nedenle mesken nitelikli bir yeri kiralamadan önce belediyenin ruhsat birimine faaliyetinizi sorun, yönetim planını okuyun ve gerekiyorsa kat maliklerinin yazılı onayını kira sözleşmesinden önce temin edin. “Önceki kiracı da böyle çalışıyordu” cümlesi bir güvence değildir.
11. Kiracı tapu kaydını nasıl kontrol eder, nelere bakmalı?
Mal sahibinden güncel bir tapu kaydı istemek, kiracı için makul ve yerinde bir taleptir. Kayıtta önce kiraya verenin gerçekten malik olup olmadığına bakın. Karşınızdaki kişi malik değilse, sizi kiralamaya yetkili kılan vekâletnameyi, intifa hakkını ya da yöneticilik yetkisini belgeyle görmek gerekir. Taşınmaz hisseliyse diğer paydaşların kiralamaya itiraz edip etmeyeceğini öğrenin; uygulamada mümkünse tüm paydaşların sözleşmeyi imzalaması uyuşmazlık riskini azaltır.
İkinci olarak beyanlar, şerhler, ipotek ve haciz bölümlerini okuyun. Üzerinde haciz bulunan bir dükkânın cebri icra yoluyla satılması ya da ipoteğin paraya çevrilmesi, kira ilişkinizi beklenmedik biçimde etkileyebilir. Bu tür bir kayıt gördüğünüzde sözleşmeden önce bir avukata danışmak yerinde olur. Son olarak tapudaki bağımsız bölüm numarasının, kat bilgisinin ve niteliğin gezdiğiniz dükkânla aynı yer olduğunu doğrulayın; bitişik iki bağımsız bölümün tek dükkân gibi birleştirildiği durumlar sanıldığından sık görülür.
12. Yapı kullanma izin belgesi (iskân) olmayan dükkân kiralanır mı?
Kira sözleşmesi hukuken yapılabilir; sorun genellikle sonrasında, ruhsat başvurusunda ortaya çıkar. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik, ruhsat sürecinde istenebilecek belgeler arasında yapı kullanma izin belgesine yer verir ve bazı faaliyetlerde bu belge açıkça aranır. Yönetmelikte yapılan değişikliklerle, ticari amaçla yapı kayıt belgesi alınmış işyerlerinde can ve mal güvenliğine ilişkin şartlar sağlanıyorsa yapı kullanma izin belgesi aranmadan ruhsat verilebilmesinin önü açılmıştır. Yine de bu, her iskânsız dükkânda ruhsatın kolayca çıkacağı anlamına gelmez.
İskânın neden olmadığı belirleyicidir. Süreç yalnızca tamamlanmamış olabilir; ya da binada projeye aykırı bir ilave, fazla kat veya kaçak bir asma kat bulunabilir. Bu iki durumun riski aynı değildir. İskânsız bir dükkânı düşünüyorsanız, kendi faaliyetiniz için ruhsat verilip verilemeyeceğini belediyeden yazılı olarak sormadan ve sözleşmeye ruhsat şartı koymadan imza atmamanız en güvenli yoldur.
13. Dükkân kiralamadan önce belediyeye danışmak gerekir mi?
Zorunlu değildir, ama kiracının yapabileceği en ucuz ve en etkili kontroldür. Yönetmelik, yetkili idareden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağını ve çalıştırılamayacağını açıkça düzenler. Ruhsatı verecek kurum da genellikle belediye olduğu için, en doğru cevap oradan gelir. Organize sanayi bölgelerinde bu yetki OSB yönetiminde olabilir; turizm belgeli işletmelerde ise farklı kurumlar devreye girer.
Belediyeye giderken adresi, ada ve parsel bilgisini, bağımsız bölüm numarasını ve yapmak istediğiniz faaliyeti net biçimde yazılı olarak götürün. Sorularınızı şöyle sıralayabilirsiniz: Bu adreste bu faaliyete imar açısından izin var mı, binanın yapı kullanma izni hangi kullanım için verilmiş, ruhsat için hangi belgeler istenecek, itfaiye veya başka bir kurumun görüşü gerekecek mi? Bazı belediyeler bu tür ön görüşmelere yazılı cevap verebilir. Sözlü bilgi alırsanız, görüştüğünüz birimi ve tarihi not etmek ileride işinize yarar.
14. İşyeri ruhsatı alırken hangi sınıfa girerim, süreç nasıl işler?
Yönetmelik işyerlerini temelde üç gruba ayırır: sıhhi müesseseler, gayrisıhhi müesseseler ve umuma açık istirahat ve eğlence yerleri. Bakkal, market, kuaför, büro ve mağaza gibi işyerlerinin önemli bir kısmı sıhhi müessese grubunda yer alır; bu grupta süreç görece sade işler. Faaliyeti sırasında çevreye gürültü, koku, duman ya da atık yoluyla etki etme ihtimali olan imalathaneler gayrisıhhi müessese sayılabilir ve sınıfına göre ek incelemelere tabi olur. İçkili lokanta, bar, internet kafe ve konaklama yerleri gibi umuma açık yerlerde ise kolluk görüşü ve yangın raporu gibi ek şartlar gündeme gelir.
Başvuruda genellikle kimlik veya ticaret sicil bilgileri, kira sözleşmesi, vergi levhası ve faaliyete göre değişen teknik belgeler istenir. Gıda işletmeleri ayrıca Tarım ve Orman Bakanlığı il müdürlüklerindeki kayıt veya onay süreçlerine, sağlık hizmeti sunan işletmeler kendi mevzuatlarındaki izinlere tabidir. Hangi sınıfa girdiğinizi kira sözleşmesinden önce netleştirmek, hem süreyi hem de dükkânda yapılması gereken teknik hazırlıkları öngörmenizi sağlar.
15. Dükkânı kiraladıktan sonra ruhsat alınamazsa ne olur?
Bu, kiracının yaşayabileceği en pahalı senaryolardan biridir; çünkü kira işlemeye devam ederken işletme açılamaz. Hukuki sonuç büyük ölçüde sözleşmeye bağlıdır. Kullanım amacı sözleşmede açıkça yazılıysa ve dükkân bu amaca baştan beri elverişsizse, kiracının kiralananın ayıplı olduğuna dayanan hakları gündeme gelebilir. Ancak bu yolun sonucu belirsizdir, zaman alır ve çoğu zaman yargı yoluna gitmeyi gerektirir.
Daha güvenli olan, riski baştan sözleşmeyle paylaştırmaktır. Örneğin kira başlangıcını ruhsat başvurusunun sonuçlanmasına veya belirli bir tarihe bağlayan bir hüküm konulabilir. Ruhsatın kiracıdan kaynaklanmayan bir nedenle alınamaması halinde kiracıya cezasız fesih hakkı tanıyan ve ödenen depozitonun iadesini düzenleyen bir madde de eklenebilir. Mal sahipleri her zaman bu talepleri kabul etmez; ama dükkânın belgeleri sağlamsa, böyle bir maddeyi reddetmek için güçlü bir nedenleri de olmaz. Reddediliyorsa bunu bir uyarı işareti olarak değerlendirebilirsiniz.
16. Yönetim planı ve kat malikleri kurulu kararları kiracıyı bağlar mı?
Bağlar. Kat Mülkiyeti Kanunu, bağımsız bölümleri kullanırken doğruluk kurallarına uyma ve komşuları rahatsız etmeme yükümlülüğünü yalnızca kat maliklerine değil, kiracılar dahil o bölümü sürekli kullanan herkese yükler. Yönetim planında zemin kat dükkânlarına ilişkin faaliyet kısıtları, çalışma saatleri, tabela düzeni, ortak alan kullanımı ya da koku ve gürültü kuralları bulunabilir. Mal sahibinizle yaptığınız sözleşmede aksine bir ifade olsa bile, bu kurallar bina yönetimi karşısında sizi etkileyebilir.
Bu yüzden yönetim planının güncel bir örneğini ve son dönemde alınmış önemli kat malikleri kurulu kararlarını isteyin. Özellikle restoran, kafe, atölye, spor salonu veya geç saate kadar açık kalacak işletmeler için bu belgeyi okumak hayati önem taşır. Yönetim planlarının değiştirilmesi için aranan çoğunluk, 22 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7579 sayılı Kanun ile tüm kat maliklerinin beşte dördünden üçte ikisine indirildi. Bu değişiklik, plan hükümlerinin eskisine göre daha kolay değişebileceği anlamına da gelir; uzun vadeli planlarınızı buna göre değerlendirin.
Kira Bedeli, Depozito, Ek Masraflar ve Bütçe
17. Kira bedelinin işletme için uygun olduğu nasıl anlaşılır?
Kira bedeli tek başına “yüksek” ya da “düşük” değildir; işletmenizin üretebileceği ciroya göre anlam kazanır. Pratik bir yöntem, işletmenin başabaş noktasını hesaplamaktır. Önce kira, aidat, personel, faturalar ve muhasebe gibi her ay sabit ödeyeceğiniz giderleri toplayın. Sonra sattığınız ürün veya hizmetten maliyetler düştükten sonra elinizde kalan brüt kâr oranını tahmin edin. Sabit giderleri bu orana böldüğünüzde, sadece masrafları karşılamak için gereken aylık ciroyu bulursunuz.
Varsayımsal bir örnek verelim: Kira ve aidat toplamı 54.000 TL, diğer sabit giderler 96.000 TL olsun. Brüt kâr oranınız yüzde 40 ise başabaş cirosu 150.000 / 0,40 = 375.000 TL eder; bu da ayda 30 gün açık bir işletme için günlük yaklaşık 12.500 TL satış demektir. Şimdi dükkânın önünde gözlemlediğiniz müşteri akışıyla bu rakamı karşılaştırın. Günlük hedef gerçekçi görünmüyorsa, kira pazarlığı ya da daha uygun bir dükkân arayışı, açılıştan sonra zarar etmekten çok daha ucuzdur.
18. Dükkân kira sözleşmesinde net kira ile brüt kira arasındaki fark nedir?
Bu fark, kiracıların en sık yaşadığı sürprizlerden biridir. Gelir Vergisi Kanunu’nun 94. maddesine göre tevkifat yapmakla yükümlü olan kiracılar, gerçek kişi mal sahibine ödedikleri işyeri kirasından yüzde 20 oranında gelir vergisi kesintisi, yani stopaj yapar ve bunu muhtasar beyanname ile vergi dairesine öder. Şirketler ile bilanço veya işletme esasına göre defter tutan esnaf bu kapsamdadır; basit usulde vergilendirilen esnaf ise bu yükümlülüğün dışında kalır.
Mal sahibi “elime 40.000 TL geçsin” diyorsa, sözleşmeye yazılacak brüt kira 50.000 TL olur: 10.000 TL stopajı siz vergi dairesine, 40.000 TL’yi mal sahibine ödersiniz. Kirayı net mi brüt mü konuştuğunuzu yazılı olarak netleştirmezseniz bütçeniz bir anda yüzde 25 sapabilir. Kiraya veren bir şirketse ya da dükkân bir işletmenin aktifine kayıtlıysa genellikle stopaj yerine kira bedeline KDV eklenir. Hangi rejimin size uygulanacağını, sözleşmeden önce mali müşavirinizle teyit edin.
19. Dükkân kiralarken depozito ne kadar olur, nasıl verilmeli?
Türk Borçlar Kanunu’nun 342. maddesi, konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracıdan istenebilecek güvencenin üç aylık kira bedelini aşamayacağını düzenler. Güvence para olarak verilecekse, kanun bunun vadeli bir tasarruf hesabına yatırılmasını öngörür; banka bu parayı kiraya verene ancak kiracının rızası, icra takibi ya da kesinleşmiş mahkeme kararıyla öder. Kiraya veren, sözleşmenin bitmesinden itibaren üç ay içinde kiracıya karşı dava açtığını veya icra takibi başlattığını bankaya bildirmezse banka kiracının istemi üzerine güvenceyi iade etmekle yükümlüdür.
Uygulamada depozitonun elden ya da mal sahibinin kişisel hesabına verildiği sık görülür. Bu durumda en azından ödemeyi banka üzerinden “depozito” açıklamasıyla yapın ve sözleşmeye tutarı, iade koşullarını ve iade süresini yazdırın. Depozitonun kira borcundan mahsup edilip edilemeyeceği, hangi hasarların kesintiye konu olacağı ve teslimde nasıl bir tespit yapılacağı da netleşmelidir. Üç aylık sınırın üzerinde bir talep gelirse, bu kanuni sınırı hatırlatmak pazarlıkta meşru bir dayanaktır.
20. Kira dışında hangi giderler hesaba katılmalı?
Dükkânın aylık maliyeti, kira bedelinin çoğu zaman belirgin biçimde üzerindedir. İlk günden bütçeye girmesi gereken başlıca kalemler şunlardır:
- Aidat ve ortak giderler: güvenlik, temizlik, ortak alan elektriği, asansör ve varsa merkezi ısıtma payı.
- Abonelik ve güvence bedelleri: elektrik, su ve doğalgaz aboneliği açılırken alınan güvence bedelleri ile ilk faturalar.
- Vergi ve harçlar: kira sözleşmesinin damga vergisi, ruhsat harcı, tabela için ilan ve reklam vergisi ve işyerleri için alınan çevre temizlik vergisi.
- Hizmet bedelleri: emlak danışmanı hizmet bedeli, avukat ve mali müşavir ücretleri.
- Sigorta: işyeri içerik, cam kırılması ve üçüncü şahıs sorumluluk sigortaları.
- Hazırlık maliyetleri: tadilat, dekorasyon, tabela, güvenlik sistemi, elektrik güç artırımı ve ruhsat için istenebilecek teknik düzenlemeler.
Bu kalemlerin bir kısmı tek seferlik, bir kısmı her ay tekrar eden giderlerdir. İkisini ayrı tablolarda tutmak, hem açılış sermayesini hem de aylık sürdürülebilirliği doğru görmenizi sağlar.
21. Kira sözleşmesinin damga vergisini kim öder, ne kadar tutar?
İşyeri kira sözleşmeleri, Damga Vergisi Kanunu’na ekli (1) sayılı tablonun I/A-2 bendi kapsamında binde 1,89 oranında damga vergisine tabidir. Konut kiraları bu vergiden istisna tutulmuştur, işyeri kiraları ise değildir. Matrah, sözleşmede yazan süre boyunca ödenecek toplam kira bedelidir. Varsayımsal bir örnekle, aylık brüt 50.000 TL kiralı üç yıllık bir sözleşmede toplam bedel 1.800.000 TL eder; damga vergisi 1.800.000 × 0,00189 = 3.402 TL olur.
Sözleşmede müteselsil kefil bulunması durumunda kefalet için ayrıca damga vergisi doğar ve toplam yük artar. Kanun, kâğıdı imzalayanları vergiden müteselsilen sorumlu tutar; tarafların vergiyi kendi aralarında nasıl paylaşacağı ise sözleşmeyle belirlenebilir. Uygulamada yarı yarıya paylaşım ya da tamamının kiracı tarafından ödenmesi yaygındır. Bu konunun sözleşmede açıkça yazılması, vergi dairesiyle muhatap olacak tarafın kim olduğunu da netleştirir. Oranlar ve azami tutarlar her yıl güncellendiği için işlem tarihinde mali müşavirinizden teyit almanız iyi olur.
22. Aidat ve ortak giderler kiracıya mı ait, mal sahibine mi?
Kanun bu konuda bir temel çizer, ayrıntıyı sözleşmeye bırakır. Türk Borçlar Kanunu’nun 302. maddesine göre kiralananla ilgili zorunlu sigorta, vergi ve benzeri yükümlülüklerden kiraya veren sorumludur. Emlak vergisi bu nedenle kural olarak malikin yüküdür. Dükkânın kullanımına bağlı giderler ise, örneğin elektrik, su, doğalgaz ve günlük işletme giderleri, genellikle kiracıya aittir. Aidatın kim tarafından ödeneceği ise çoğu zaman sözleşmede belirlenir ve uygulamada kiracıya yüklenmesi yaygındır.
Asıl dikkat edilmesi gereken nokta, olağan aidat ile büyük yatırım harcamalarının ayrılmasıdır. Çatı yenileme, dış cephe yalıtımı, asansör değişimi veya deprem güçlendirmesi gibi harcamalar binanın değerini artırır ve niteliği gereği malikle ilgilidir. Sözleşmede “her türlü bina gideri kiracıya aittir” gibi geniş bir ifade varsa bunu daraltmaya çalışın. İmzadan önce yönetimden son on iki aylık aidat dökümünü, varsa birikmiş borçları ve gündemdeki büyük harcama kararlarını öğrenmek de sürprizleri önler.
23. İşyeri kira artışı hangi kurala tabidir?
Türk Borçlar Kanunu’nun 344. maddesine göre yenilenen kira dönemlerinde uygulanacak artış, bir önceki kira yılında Tüketici Fiyat Endeksi’ndeki on iki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçemez. Bu sınır konut kiraları kadar çatılı işyeri kiraları için de geçerlidir. 2022–2024 döneminde konut kiralarında uygulanan yüzde 25’lik geçici sınır işyerlerini kapsamıyordu ve 1 Temmuz 2024 itibarıyla zaten sona erdi. Güncel oranı her ay TÜİK’in açıkladığı enflasyon verileri belirler.
Sözleşmeye TÜFE ortalamasının altında bir artış oranı yazmak mümkündür ve kiracı için avantajlıdır; üst sınırı aşan bir oran ise aşan kısım bakımından geçersizdir. Beş yıldan uzun süreli sözleşmelerde ve beş yıldan sonra yenilenen dönemlerde, her beş yılın sonunda kira bedeli hâkim tarafından emsal kiralar ve kiralananın durumu dikkate alınarak hakkaniyete göre belirlenebilir. Kirayı döviz üzerinden belirlemek ise Türkiye’de yerleşik kişiler arasında kural olarak yasaktır; istisnaları sınırlı olduğundan böyle bir teklif gelirse güncel mevzuatı bir uzmanla kontrol edin.
24. Kira ödemesi nasıl yapılmalı ve belgelenmeli?
İşyeri kira ödemelerinin tutarına bakılmaksızın banka veya PTT aracılığıyla yapılması ve bu kurumların düzenlediği belgelerle kanıtlanması zorunludur. 17 Ekim 2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 328 Seri No’lu Gelir Vergisi Genel Tebliği, konut kiralarındaki eski alt sınırı da kaldırarak bu kuralı tüm kiralara yaygınlaştırdı. Elden yapılan ödemelerde Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 355. maddesi uyarınca hem ödeyen hem tahsil eden tarafa özel usulsüzlük cezası kesilebilir.
Bu kural sizin için yalnızca vergisel bir yükümlülük değil, aynı zamanda güçlü bir ispat aracıdır. Her ödemede açıklama kısmına dönemi ve dükkân adresini yazın: “Ekim 2026 kirası, … No’lu dükkân” gibi. Stopaj kesiyorsanız mal sahibine net tutarı gönderin, kesintiyi muhtasar beyannameyle bildirin. Kira tespitine veya temerrüde dayalı bir uyuşmazlıkta, düzenli tutulmuş dekontlar kiracının elindeki en değerli belgedir.
25. Kiralanacak dükkânın gerçek toplam maliyeti nasıl hesaplanır?
Gerçek maliyeti görmek için açılışa kadar yapılacak tek seferlik harcamaları ve her ay tekrar eden giderleri ayrı ayrı yazın, sonra ilk yılın toplamını çıkarın. Aşağıdaki tablo, aylık brüt 50.000 TL kiralı varsayımsal bir dükkân için bu hesabın nasıl kurulabileceğini gösteriyor; rakamlar piyasa verisi değil, yalnızca yöntemi anlatmak için seçilmiş örneklerdir.
| Kalem | Tür | Varsayımsal tutar (TL) |
|---|---|---|
| Depozito (3 aylık) | Tek seferlik, iade edilebilir | 150.000 |
| Damga vergisi (3 yıllık sözleşme) | Tek seferlik | 3.402 |
| Tadilat, dekorasyon ve tabela | Tek seferlik | 400.000 |
| Abonelik güvence bedelleri ve ruhsat giderleri | Tek seferlik | 30.000 |
| Brüt kira (12 ay) | Aylık tekrar eden | 600.000 |
| Aidat (12 ay × 4.000) | Aylık tekrar eden | 48.000 |
| Faturalar ve sigorta (12 ay) | Aylık tekrar eden | 120.000 |
| İlk yıl toplam nakit çıkışı | 1.351.402 |
Bu örnekte ilk yılın nakit ihtiyacı, yıllık kiranın iki katını aşıyor. Hesaba bir de ruhsat ve tadilat süresince işletme kapalıyken ödenecek kira aylarını ekleyin. Bu “boş geçen” dönem, kirasız süre pazarlığının neden bu kadar değerli olduğunu gösterir.
Kira Sözleşmesi, Kiracı Hakları ve Riskler
26. Dükkân kira sözleşmesinde hangi maddeler mutlaka bulunmalı?
Matbu sözleşme formları çoğu zaman dükkân kiralamanın özel ihtiyaçlarını karşılamaz. İmzadan önce sözleşmede şu konuların açıkça düzenlendiğinden emin olun:
- Tarafların tam bilgileri, kiraya verenin malik olup olmadığı ve dükkânın tapu bilgileri.
- Kullanım amacı: Faaliyetiniz mümkün olduğunca somut yazılmalı.
- Kira bedelinin net mi brüt mü olduğu, ödeme günü ve banka hesabı.
- Süre, başlangıç tarihi ve varsa kirasız tadilat dönemi.
- Artış yöntemi ve depozito tutarı ile iade koşulları.
- Tadilat, tabela ve cephe kullanımına ilişkin yazılı izin.
- Aidat, vergi, sigorta ve büyük onarımların hangi tarafa ait olduğu.
- Ruhsat alınamaması halinde tarafların hakları.
- Devir, alt kiralama ve erken çıkış koşulları.
- Teslim tutanağı ve demirbaş listesinin sözleşmenin eki olduğu.
- Tebligat adresleri.
Bu maddeler her uyuşmazlığı önlemez, ama uyuşmazlık çıktığında neyin konuşulduğunu kanıtlamanızı sağlar. Sözlü olarak verilen her söz, ister “tadilatı ben yaparım” ister “tabela için yönetimle konuştum” olsun, sözleşmeye yazılmadıkça yalnızca bir iyi niyet beyanıdır.
27. Kira sözleşmesi yazılı olmak zorunda mı, sözlü anlaşma yeter mi?
Türk Borçlar Kanunu kira sözleşmesinin kurulması için genel olarak yazılı şekil şartı aramaz; sözlü bir anlaşma da tarafları bağlayabilir. Ancak dükkân kiralamada sözlü sözleşme, kiracıyı en savunmasız konuma düşüren tercihtir. Kira bedeli, süre, artış oranı ve kullanım amacı gibi temel konularda bir uyuşmazlık çıktığında bunları kanıtlamak zorlaşır.
Pratikte yazılı sözleşme pek çok işlem için zaten gereklidir. Belediyeye ruhsat başvurusunda, vergi dairesine işyeri bildiriminde, elektrik ve su aboneliği açarken ve bazı banka işlemlerinde kira sözleşmesi istenir. Ayrıca kanun, bazı kritik bildirimler için yazılı şekli zorunlu tutar. Örneğin kiracının veya kiraya verenin fesih bildirimi yazılı yapılmalıdır. Sözleşmeyi her iki tarafın imzaladığı en az iki nüsha halinde düzenleyin, her sayfanın paraflanmasını isteyin ve eklerini, yani teslim tutanağını, demirbaş listesini ve krokiyi sözleşmeye bağlayın.
28. Dükkân kira sözleşmesi kaç yıllık yapılmalı?
Sürenin uzunluğu, yapacağınız yatırımın geri dönüş süresine göre belirlenmelidir. Dükkâna ciddi bir dekorasyon ve ekipman yatırımı yapacaksanız, bir yıllık bir sözleşme sizi korumaz. Bu yatırımı makul bir sürede geri kazanabileceğiniz bir süre talep edin; birçok işletme için bu, birkaç yıllık bir ilk dönem anlamına gelir.
Türk Borçlar Kanunu’nun 347. maddesi burada kiracıya önemli bir güvence sağlar. Belirli süreli bir sözleşmede kiracı, süre bitiminden en az on beş gün önce yazılı bildirimde bulunmadıkça sözleşme aynı koşullarla bir yıl uzar. Kiraya veren ise sözleşme süresinin bitmesine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez; on yıllık uzama süresi dolduktan sonra, her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunarak sebep göstermeden fesih hakkı doğar. Yani süre biter bitmez çıkarılma riski, kanundaki tahliye sebepleri dışında sınırlıdır. Yine de uzun bir ilk dönem, kira tespit ve artış konusunda daha öngörülebilir bir zemin sağlar.
29. Kira sözleşmesindeki kiracı aleyhine maddeler geçerli mi?
Her madde, imzalandı diye geçerli olmaz. Türk Borçlar Kanunu’nun 346. maddesi, konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracıya kira bedeli ve yan giderler dışında başka bir ödeme yükümlülüğü getirilemeyeceğini düzenler. Aynı madde, kiranın zamanında ödenmemesi halinde ceza ödeneceğine veya sonraki ayların kirasının muaccel olacağına ilişkin anlaşmaları geçersiz sayar. Kanunun tahliye sebeplerine ilişkin hükümleri de kiracı aleyhine değiştirilemez.
Tahliye taahhüdü konusunda da önemli bir sınır vardır: Kanun, geçerli bir tahliye taahhüdünün kiralananın tesliminden sonra verilmiş olmasını arar. Sözleşmeyle aynı gün imzalatılan tarihi boş bir taahhütname, ileride geçerliliği tartışılabilecek bir belgedir ve kiracıyı ciddi bir riske sokar. Bununla birlikte tacir kiracılar bakımından bazı hükümlerin uygulanması yargı kararlarında farklı yorumlanabildiğinden, sözleşmenizde ağır yaptırımlar içeren maddeler görüyorsanız imzadan önce bir avukata okutmanız en sağlıklı yoldur.
30. Kiraya veren hangi durumlarda dükkânı tahliye ettirebilir?
Kiraya veren, işyeri kiracısını ancak kanunda sayılan sebeplerle ve belirli süreler içinde tahliye ettirebilir. Başlıca sebepler şunlardır: kiraya verenin, eşinin, altsoyunun, üstsoyunun veya kanunen bakmakla yükümlü olduğu kişilerin işyeri ihtiyacı; kiralananın esaslı onarım, yeniden inşa veya imar gerektirmesi ve bu işler sırasında kullanılamayacak olması; yazılı ve geçerli bir tahliye taahhüdü; bir kira yılı içinde kira bedelinin ödenmemesi nedeniyle iki haklı ihtara sebebiyet verilmesi.
Bunların yanında kiranın ödenmemesi halinde kiraya veren, kiracıya yazılı olarak en az otuz günlük süre verip bu sürede ödeme yapılmazsa sözleşmeyi feshedebileceğini bildirir. Ayrıca on yıllık uzama süresi sonunda sebepsiz fesih hakkı doğar. Gereksinim veya yeniden inşa sebebiyle tahliye edilen yeri kiraya veren, haklı bir sebep olmaksızın üç yıl geçmeden eski kiracısından başkasına kiralayamaz. Bu kurallar, kira ödemelerini düzenli ve kanıtlanabilir yapmanın neden bu kadar önemli olduğunu da gösterir.
31. Dükkân satılırsa kira sözleşmem ne olur?
Dükkânın satılması kira sözleşmesini kendiliğinden sona erdirmez. Türk Borçlar Kanunu’nun 310. maddesine göre kiralananın sözleşmeden sonra el değiştirmesi halinde yeni malik kira sözleşmesinin tarafı olur. Yani kira bedeliniz, süreniz ve diğer koşullar yeni malik karşısında da devam eder.
Ancak yeni malikin de kendi gereksinimi için tahliye isteme hakkı vardır. Kanuna göre yeni malik, kiralananı edinmesinden itibaren bir ay içinde durumu kiracıya yazılı olarak bildirmek koşuluyla, edinme tarihinden başlayarak altı ay sonra açacağı bir davayla tahliye talep edebilir; gereksinimini mahkemede ispatlaması gerekir. Bu riski azaltmanın bir yolu, kira sözleşmesinin tapu siciline şerh verilmesidir. Kanunun 312. maddesi uyarınca şerh, her yeni malikin kiracıya kiralananı sözleşmeye uygun olarak kullanma imkânı vermesini zorunlu kılar. Şerh için mal sahibinin de onayıyla tapu müdürlüğüne başvurulur; uzun süreli ve yüksek yatırımlı kiralamalarda bu adım ciddi bir güvencedir.
32. Kiracı dükkândan erken çıkarsa hangi risklerle karşılaşır?
Belirli süreli bir sözleşmede sürenin bitmesini beklemeden dükkânı boşaltmak, kira borcunu kendiliğinden bitirmez. Türk Borçlar Kanunu’nun 325. maddesine göre kiracı, kiralananı sözleşmeye aykırı olarak erken geri verirse, kira ilişkisinden doğan borçları dükkânın benzer koşullarla yeniden kiralanabileceği makul bir süre boyunca devam eder. Kiraya verenin bu süre içinde elde ettiği ya da elde etmekten kaçındığı yarar ise bu borçtan düşülür. Makul sürenin ne kadar olduğu, dükkânın konumu ve piyasa koşulları gibi somut duruma göre mahkemece değerlendirilir.
Riski azaltmanın en etkili yolu, erken çıkış koşullarını baştan sözleşmeye yazmaktır. Örneğin belirli bir süre önceden yazılı bildirim ve sınırlı bir tazminat karşılığında sözleşmeden çıkma hakkı tanıyan bir madde, işler beklendiği gibi gitmezse size öngörülebilir bir çıkış yolu sunar. Yeni bir kiracı bulup mal sahibine önermek de zararı azaltabilir. Hangi yolu seçerseniz seçin, dükkânı teslim ettiğinizi tutanakla belgelemeden ve anahtarı imza karşılığı vermeden ayrılmayın.
33. Devren kiralık dükkân alırken nelere dikkat edilmeli?
Devren kiralamada iki ayrı ilişki vardır: Mevcut işletmeciyle devir bedeli üzerinden yaptığınız anlaşma ve mal sahibiyle aranızdaki kira ilişkisi. Devir bedelini ödemek, mal sahibinin sizi kiracı olarak kabul ettiği anlamına gelmez. Türk Borçlar Kanunu’nun 323. maddesi, kira ilişkisinin devrini kiraya verenin yazılı rızasına bağlar; işyeri kiralarında kiraya veren bu rızayı haklı bir sebep olmadıkça esirgeyemez. Devreden kiracı, sözleşme süresinin bitimine kadar ve en çok iki yıl süreyle sizinle birlikte müteselsilen sorumlu olur.
Devir bedelinin neye karşılık ödendiğini, yani demirbaş, dekorasyon, müşteri çevresi veya marka için mi ödendiğini, kalem kalem yazıya dökün. Bu konudaki kavramları ve uygulamadaki tartışmaları peştemaliye ve hava parası hakkındaki yazımızda ayrıntılı ele aldık. Ruhsat konusunda da dikkatli olun: Yönetmelikte yapılan değişikliklerle ruhsat devirlerinde işyerinin devir tarihindeki mevzuata uygun olması gerektiği netleşti. Eski işletmecinin ruhsatı, sizin adınıza kendiliğinden devam etmeyebilir. İşletmeyi aktif ve pasifleriyle devralıyorsanız önceki borçlardan sorumluluk ihtimalini de bir avukatla değerlendirin.
34. Alt kiralama veya ortak almak kira sözleşmesini etkiler mi?
Etkileyebilir. Türk Borçlar Kanunu’nun 322. maddesine göre konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı, kiraya verenin yazılı rızası olmadıkça kiralananı başkasına kiralayamaz ve kullanım hakkını başkasına devredemez. Dükkânın bir köşesini başka bir işletmeye vermek ya da işi tamamen başka birine bırakmak, rıza alınmadan yapılırsa sözleşmeye aykırılık ve tahliye tartışmasına yol açabilir.
Ortaklık değişikliklerinde durum, kiracının kim olduğuna göre değişir. Sözleşmeyi şahsınız adına imzaladıysanız ve işi sonradan bir şirket üzerinden yürütmeye karar verirseniz, kiracı sıfatının şirkete geçmesi hukuken bir devir anlamına gelir ve kiraya verenin rızasını gerektirir. Kiracı zaten bir şirketse, ortakların değişmesi kural olarak kiracıyı değiştirmez; ancak bazı sözleşmelerde kontrol değişikliğini bildirme veya onaya bağlama maddeleri bulunur. Büyüme ya da ortaklık planınız varsa, sözleşmeyi en baştan şirket adına yapmayı veya devir koşullarını önceden yazmayı düşünün.
Tadilat, Tabela, Altyapı ve İşletmeye Hazırlık
35. Dükkânı teslim alırken nelere dikkat edilmeli?
Teslim günü, ileride depozitonuzu ve haklarınızı korumanın temelini attığınız gündür. Türk Borçlar Kanunu’nun 301. maddesine göre kiraya veren, kiralananı sözleşmede amaçlanan kullanıma elverişli bir durumda teslim etmek ve sözleşme süresince bu durumda bulundurmakla yükümlüdür. Bu yükümlülüğün somut bir kanıtı olmalıdır: Taraflarca imzalanmış bir teslim tutanağı.
Tutanağa duvarların, zeminin, tavanın, vitrin camlarının, kapı ve kepenklerin, ıslak hacimlerin, elektrik panosunun ve tesisatın durumunu yazın. Her odanın tarih bilgisi görünen fotoğraflarını ve kısa videolarını çekin. Elektrik, su ve doğalgaz sayaçlarının endekslerini kaydedin ve aboneliklerin önceki kullanıcıdan devralınıp alınmayacağını netleştirin. Teslim edilen anahtarların sayısını, varsa demirbaşları ve bunların durumunu listeleyin. Rutubet, çatlak veya sızıntı gibi bir kusur gördüğünüzde bunu tutanağa ekleyin ve giderilme tarihini yazdırın. Fark ettiğiniz bir ayıbı yazılı bildirmeden kullanmaya başlamak, ileride “teslimde böyleydi” demenizi zorlaştırır.
36. Kiracı dekorasyon ve tadilat masraflarını geri alabilir mi?
Bu sorunun cevabı büyük ölçüde iki şeye bağlıdır: yapılan işin niteliğine ve mal sahibinin yazılı izninin bulunup bulunmadığına. Türk Borçlar Kanunu’nun 321. maddesine göre kiracı, kiraya verenin yazılı rızası olmadan kiralananda yenilik ve değişiklik yapamaz. Rıza alınarak yapılan değişikliklerde, aksi kararlaştırılmadıkça kiraya veren sözleşme sonunda dükkânın eski haline getirilmesini isteyemez. Bu değişiklikler kiralananın değerinde önemli bir artış sağlamışsa, kiracı yine aksi kararlaştırılmadıkça bu artış karşılığında uygun bir bedel isteyebilir.
Görüldüğü gibi kanun “aksi kararlaştırılmadıkça” diyerek alanı sözleşmeye bırakır. Matbu sözleşmelerin önemli bir kısmında “yapılan tüm tadilatlar mülke kalır, kiracı bedel talep edemez” gibi maddeler bulunur. Bu tür bir maddeyi kabul etmeden önce yatırım tutarınızı ve sözleşme süresini birlikte düşünün. Sökülebilir eşyalar, yani mobilya, cihaz, tabela ve raf sistemleri gibi demirbaşlar genellikle size aittir; bunları bir listeyle sözleşmeye ekleyin. Kalıcı işler için ise yazılı onay alın, tutarı belgeleyin ve mümkünse süre veya kira indirimiyle dengeleyin.
37. Dükkânın elektrik gücü işletme için yetersizse ne yapılmalı?
Önce ihtiyacınızı netleştirin. Kullanacağınız cihazların toplam gücünü bir elektrik mühendisine hesaplatın ve dükkânın mevcut abonelik gücü, pano kapasitesi ve tek fazlı mı üç fazlı mı olduğuyla karşılaştırın. Mevcut sözleşme gücü genellikle faturada yazar. Aradaki fark küçükse çözüm basit olabilir; büyükse güç artırımı için elektrik dağıtım şirketine başvuru, proje hazırlığı ve bazen bina tesisatında değişiklik gerekir. Bölgedeki şebeke kapasitesi yetersizse süreç uzayabilir.
Kiracı açısından asıl mesele bu işin kim tarafından, ne zaman ve kimin parasıyla yapılacağıdır. Güç artırımı kalıcı bir altyapı iyileştirmesidir ve dükkânın değerine katkı sağlar; bu nedenle maliyeti mal sahibiyle paylaşmayı önermek makuldür. Bina panosuna veya ortak alandaki hatlara müdahale gerekiyorsa yönetimin onayı da alınmalıdır. En önemlisi, güç artırımının sonuçlanacağı tarihi bilmeden ekipman siparişi vermeyin ve kira başlangıcını mümkünse bu tarihe yakın tutmaya çalışın. Elektriği yetmeyen bir mutfak ya da atölye, kirası işleyen ama çalışamayan bir işletme demektir.
38. Dükkânın önündeki kaldırımı veya ön alanı kullanabilir miyim?
Kafe, restoran, manav ya da çiçekçi gibi işletmeler için dükkânın önü, içerisi kadar değerli olabilir. Ancak o alanın kime ait olduğu tek bir cevapla belirlenmez. Kaldırım genellikle kamusal alandır ve masa, sandalye veya ürün teşhiri için belediyeden izin alınması, karşılığında da işgal harcı ödenmesi gerekir. Bina parseli içinde kalan ön bahçe, teras veya pasaj gibi alanlar ise çoğunlukla kat maliklerinin ortak yeridir; bu alanların bir bağımsız bölüme özgülenmesi yönetim planı veya kat malikleri kararıyla mümkündür.
Kiracı açısından en büyük hata, “önceki kiracı da masa koyuyordu” diye bu alanı gelir hesabına doğrudan katmaktır. Önceki kullanım izinsiz olabilir ya da belediyenin uygulaması değişmiş olabilir. Ön alanı kullanmayı planlıyorsanız, hem belediyenin izin koşullarını hem de binanın ortak alan kurallarını sözleşmeden önce öğrenin. Kaldırım, ön bahçe ve ortak alan ayrımını ayrıntılı anlattığımız dükkânın önündeki alanın kime ait olduğunu inceleyen yazımız, bu kontrolü nasıl yapacağınızı adım adım gösteriyor. Mal sahibinin bu alanı size kullandırma yetkisi yoksa, sözleşmeye yazılan bir ifade de sizi tek başına korumaz.
39. Tabela, vitrin ve cephe kullanımı için kimden izin alınmalı?
Tabela için genellikle üç ayrı onay gerekir. İlki mal sahibinin yazılı iznidir; tabelanın yeri, boyutu ve montaj şekli sözleşmede veya ayrı bir yazıda belirtilmelidir. İkincisi bina yönetiminin onayıdır, çünkü dış cephe kural olarak kat maliklerinin ortak yeridir ve yönetim planı tabela düzenine ilişkin kurallar içerebilir. Üçüncüsü belediyedir: Tabelalar ve reklam unsurları belediyelerin düzenlemelerine tabidir ve Belediye Gelirleri Kanunu kapsamında ilan ve reklam vergisi doğabilir. Kanunda bazı işyeri tabelaları için muafiyetler de yer alır; hangisinin size uygulanacağını belediyeden öğrenin.
Vitrin camına yapılan giydirmeler, ışıklı kutu harfler, bayraklar veya cepheye taşan tenteler de bu kurallara takılabilir. AVM’lerde ve bazı sitelerde tabelanın rengi, ölçüsü ve aydınlatması önceden belirlenmiş standartlara bağlıdır. Tabelanızı sipariş etmeden önce bu izinleri tamamlayın. Aksi halde bastırdığınız tabelayı sökmek, değiştirmek ve idari yaptırımla karşılaşmak gibi gereksiz maliyetler ortaya çıkabilir.
40. Su, doğalgaz, havalandırma ve baca konuları sözleşmeye nasıl yansıtılmalı?
Bu altyapıların bir kısmı dükkânın içinde, bir kısmı binanın ortak alanlarındadır; sorunlar da çoğu zaman ikisinin kesiştiği yerde çıkar. Örneğin bir restoran için baca hattının üst katlardan veya dış cepheden geçmesi gerekiyorsa, bu yalnızca mal sahibinin değil kat maliklerinin de konusudur. Yağ tutucu, gider hattı kapasitesi, doğalgaz aboneliği ve mekanik havalandırma gibi gereklilikler ise faaliyete ve belediyeye göre değişir.
Sözleşmede her altyapı başlığı için üç soruyu cevaplayın: Bu işi kim yaptıracak, maliyetini kim karşılayacak ve gerekli izinleri kim alacak? Mal sahibi “baca yapılır” diyorsa, bunun teknik olarak mümkün olduğunu bir mühendise teyit ettirin ve gerekiyorsa yönetimin yazılı onayını isteyin. Mevcut tesisatın arızalarının kiraya verenin, sizin eklediğiniz sistemlerin bakımının ise sizin sorumluluğunuzda olacağını açıkça yazdırmak, ileride ortaya çıkacak bir sızıntı ya da tıkanıklıkta tartışmayı kısaltır. Altyapı belirsizliği büyükse, kira başlangıcını bu işlerin tamamlanmasına bağlamak en adil çözümdür.
41. Yangın güvenliği, sigorta ve engelli erişimi açısından neler hazırlanmalı?
Yangın güvenliği, ruhsat sürecinin ve işletmenin sürekliliğinin bir parçasıdır. Faaliyetinize göre yangın söndürme cihazı, acil çıkış, yönlendirme işaretleri, algılama ve uyarı sistemi gibi önlemler gerekebilir; umuma açık yerlerde itfaiye raporu ayrıca aranabilir. 22 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7579 sayılı Kanun ile yapı kullanma izni olan yapılarda yangın güvenliğine yönelik periyodik kontrol sistemi getirildi; uygulamanın ayrıntıları çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek. Kiralayacağınız binanın bu açıdan durumunu sormak ileride işe yarayacaktır.
Sigorta tarafında, binanın yapısal riskleri genellikle malikin poliçesiyle güvence altına alınır; kiracı ise kendi emtiasını, demirbaşlarını, camları ve üçüncü kişilere verebileceği zararları ayrıca sigortalatmalıdır. Hangi tarafın neyi sigortalayacağını sözleşmeye yazın. Engelli erişimi de göz ardı edilmemelidir. Giriş kotu, kapı genişliği ve tuvalet düzeni, hem müşteri deneyimini hem de ilgili mevzuat kapsamında aranabilecek şartları etkiler. Bu düzenlemelerin hangilerinin sizin, hangilerinin mal sahibinin yükümlülüğünde olduğunu tadilattan önce netleştirin.
42. İşletme açılmadan önce yapılan en pahalı hatalar nelerdir?
Pahalı hataların ortak noktası, geri dönüşü zor harcamaların ruhsat ve altyapı teyidinden önce yapılmasıdır. En sık görülenleri şöyle sıralayabiliriz: Ruhsat ön görüşmesi yapılmadan dekorasyona başlamak; elektrik gücü ve baca hattı teyit edilmeden mutfak veya atölye ekipmanı satın almak; belediye ve yönetim izni alınmadan tabela bastırmak; açılış tarihini kira başlangıcına göre değil, iyimser bir tahmine göre planlamak ve personeli erken işe almak.
Bir diğer yaygın hata, projeye aykırı bir asma kat veya bölme yaptırmaktır. Bu tür bir değişiklik hem ruhsatı zorlaştırabilir hem de sözleşme sonunda eski hale getirme yükümlülüğü doğurabilir. Tadilatı yazılı onay olmadan yapmak, harcanan paranın tamamını tartışmalı hale getirir. Harcamaları doğru sıraya koymak için basit bir kural işinize yarar: Önce izin ve teknik teyit, sonra sözleşmedeki güvenceler, en son geri alınamayan harcamalar. Bu sırayı korumak, açılışı birkaç hafta geciktirebilir; ama yanlış sırayla yapılan harcamalar çoğu zaman aylar ve ciddi paralar kaybettirir.
Pazarlık, Karar ve Sözleşme Sonrası Süreç
43. Dükkân kirasında nasıl pazarlık yapılır, kira dışında neler konuşulabilir?
Pazarlık yalnızca aylık rakam üzerinden yapılmaz. Çoğu zaman kiracıya en çok kazandıran kalemler, mal sahibine daha az maliyetli görünen koşullardır. Konuşmaya değer başlıklar şunlardır: tadilat ve ruhsat süresi boyunca kira alınmaması, ilk yıl için kademeli kira, depozitonun yasal üst sınırın altında tutulması, artış oranının TÜFE ortalamasının altında sabitlenmesi, sözleşme süresinin yatırımınızı amorti edecek kadar uzun tutulması ve belirli koşullarda erken çıkış hakkı.
Mal sahibinin de beklentileri vardır: düzenli ödeme, mülkün özenle kullanılması ve uzun süreli bir kiracı. Bu beklentileri karşılayabileceğinizi gösteren belgeler, yani iş planınız, şirket bilgileriniz veya referanslarınız, pazarlıkta elinizi güçlendirir. Dükkânın ne zamandır boş olduğunu öğrenmek de önemlidir; uzun süre boş kalmış bir mülkün sahibi, kira başlangıcını ertelemek gibi esnekliklere daha açık olabilir. Üzerinde anlaştığınız her koşulu, sözlü kalmasına izin vermeden sözleşmeye yazdırın.
44. Mal sahibinin istediği kira piyasaya göre yüksek mi, nasıl anlaşılır?
Bunun için aynı caddede ve benzer nitelikteki dükkânların kira seviyelerini karşılaştırmanız gerekir. Karşılaştırmayı metrekare başına kira üzerinden yapın, ama yalnızca rakama bakmayın: cephe genişliği, kat, köşe konumu, bodrum veya asma katın kullanım şekli, yapı kullanma izni ve aidat yükü gibi unsurlar iki dükkân arasındaki farkı açıklayabilir. Brüt ve net kira farkını da hesaba katın; bir ilanda net, diğerinde brüt rakam yazıyor olabilir.
İlan fiyatları başlangıç noktasıdır ama gerçekleşen kira bedellerini yansıtmayabilir. Uzun süredir yayında olan ilanlar, o fiyattan kiracı bulunamadığına işaret edebilir. Bölgedeki esnafla konuşmak ve bölgeyi tanıyan bir ticari gayrimenkul danışmanından gerçekleşen kiralamalar hakkında bilgi almak daha gerçekçi bir tablo verir. Emsal araştırması yalnızca bugünkü pazarlık için değil, ileride olası bir kira tespit davası açısından da önemlidir; çünkü beş yıllık dönemlerin sonunda yeni kira belirlenirken emsal kiralar da dikkate alınır.
45. Sözleşmeyi imzalamadan önce hangi belgeler istenmeli?
Belge istemek bir güvensizlik ifadesi değil, ciddi bir kiralamanın olağan adımıdır. İmzadan önce elinizde şu belgelerin bulunması gerekir:
- Güncel tapu kaydı ve kiraya veren malik değilse yetki belgesi.
- Mal sahibinin kimlik bilgileri, şirketse imza sirküleri ve ticaret sicil bilgileri.
- Yapı kullanma izin belgesi veya iskânın bulunmadığına dair açık bilgi.
- Yönetim planı ve faaliyetinizi ilgilendiren kat malikleri kurulu kararları.
- Son aylara ait aidat dökümü ve aidat borcu bulunmadığına dair yönetim yazısı.
- Varsa önceki ruhsat bilgileri ve elektrik, su, doğalgaz abonelik durumları.
- Taslak kira sözleşmesi, demirbaş listesi ve teslim tutanağı taslağı.
Bu belgeleri tek bir klasörde toplayın ve imzadan birkaç gün önce bir avukata ve mali müşavire gösterin. Belgeleri vermekte zorlanan ya da “imzadan sonra hallederiz” diyen bir karşı taraf, sözleşme sürecinde de benzer bir tutum sergileyebilir. Bu durumu, karar verirken dikkate alınması gereken bir sinyal olarak görün.
46. Kira uyuşmazlığında önce arabulucuya mı gidilir?
Evet, çoğu durumda. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’na eklenen 18/B maddesiyle, 1 Eylül 2023’ten itibaren kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartı haline geldi. Kira bedelinin tespiti, kira alacağı, depozito iadesi, tadilat masrafları veya sözleşmeye aykırılık gibi konularda mahkemeye gitmeden önce arabuluculuk sürecinin tamamlanması gerekir. İcra ve İflas Kanunu uyarınca icra dairesi yoluyla yürütülen tahliye talepleri gibi bazı yollar bu zorunluluğun dışında tutulmuştur.
Kiracı açısından arabuluculuk, uzun ve masraflı bir dava yerine birkaç toplantıda çözüm bulma imkânı sunar. Başvuru, adliyelerdeki arabuluculuk bürolarına yapılabilir. Sürece hazırlıklı girmek sonucu doğrudan etkiler: Sözleşmenizi, ödeme dekontlarınızı, yazışmalarınızı, teslim tutanağını ve fotoğrafları yanınızda götürün. Arabuluculukta varılan anlaşma, kanundaki şartları taşıyorsa ilam niteliğinde belge sayılabilir; bu nedenle anlaşma metnini imzalamadan önce dikkatle okuyun ve gerekirse avukatınıza danışın.
47. Kira sözleşmesini imzaladıktan sonraki ilk haftalarda neler yapılmalı?
İmza, sürecin sonu değil yeni bir takvimin başlangıcıdır. İlk iş olarak sözleşmenin damga vergisini süresi içinde ödeyin veya ödendiğini teyit edin. Ardından elektrik, su ve doğalgaz aboneliklerini kendi adınıza açın ya da devralın; abonelik başlangıcını teslim tutanağındaki endekslerle eşleştirin. Ruhsat başvurusunu, tadilatın ruhsat şartlarına uygun ilerleyeceği bir takvimle planlayın.
Vergi tarafında, işe başlama veya adres değişikliği bildirimleri ile ticaret sicili işlemleri kısa yasal sürelere bağlıdır; bu adımları mali müşavirinizle birlikte takip edin. Stopaj yükümlüsüyseniz ilk kira ödemesinden itibaren kesintiyi muhtasar beyanname düzeninize ekleyin. İşyeri sigortanızı faaliyete başlamadan önce yaptırın. Uzun süreli bir sözleşme yaptıysanız, kira şerhini tapuya işletmeyi bu aşamada gündeme getirin. Son olarak sözleşmeyi, ekleri, dekontları ve izin yazılarını hem fiziksel hem dijital olarak arşivleyin; ileride ihtiyaç duyacağınız her kanıt bu klasörde olacaktır.
48. Kira yenileme döneminde kiracı nelere dikkat etmeli?
Yenileme tarihi yaklaşırken önce sözleşmedeki artış maddesini ve yasal üst sınırı kontrol edin. Uygulanacak oran, TÜİK’in yenileme tarihinden önce açıkladığı on iki aylık TÜFE ortalamasına göre hesaplanır; sözleşmede bundan düşük bir oran varsa o geçerlidir. Mal sahibi yasal sınırın üzerinde bir artış talep ederse, bunu yazılı olarak sorun ve yasal oranı hesaplayarak ödemeye devam edin. Ödemeyi banka üzerinden, dönemi ve “kira bedeli” açıklamasını yazarak yapmak, ileride temerrüt iddiasına karşı sizi korur.
Beşinci kira yılının sonunda durum değişebilir. Bu noktada kira bedeli, tarafların anlaşamaması halinde hâkim tarafından emsal kiralar ve kiralananın durumu dikkate alınarak belirlenebilir. Kanuna göre yeni kira döneminin başlangıcından en az otuz gün önce dava açılmış veya kiracıya bu süre içinde yazılı bildirimde bulunulmuşsa, mahkemenin belirleyeceği bedel yeni dönemin başından itibaren geçerli olur. Bu nedenle beşinci yıla yaklaşırken mal sahibiyle erken ve yazılı bir iletişim kurmak, sürpriz bir tespit davasından daha iyi bir sonuç verir.
49. Dükkândan çıkarken teslim nasıl yapılır, depozito nasıl geri alınır?
Çıkış süreci, giriş kadar özen ister. Türk Borçlar Kanunu’nun 334. maddesine göre kiracı, kiralananı teslim aldığı durumda geri vermekle yükümlüdür; ancak sözleşmeye uygun kullanımdan doğan yıpranmalardan sorumlu değildir. Bu ayrımı kanıtlamanın yolu, giriş tutanağıyla karşılaştırılabilecek bir çıkış tutanağıdır. Teslim gününde dükkânı mal sahibiyle birlikte gezin, durumunu tutanağa geçirin, fotoğraflayın ve anahtarları imza karşılığı teslim edin.
Fesih ve çıkış bildiriminizi yazılı yapın; kanun, konut ve çatılı işyeri kiralarında fesih bildiriminin yazılı olmasını arar. Sayaç endekslerini kaydedip aboneliklerinizi kapatın ve son faturaları ödeyin. Depozito bankada vadeli hesaptaysa, kiraya veren sözleşmenin bitmesinden itibaren üç ay içinde size karşı dava açtığını ya da icra takibi başlattığını bankaya bildirmediğinde, bankadan iadeyi talep edebilirsiniz. Depozito elden verildiyse iade tarihini ve tutarını yazılı olarak isteyin. Kesinti yapılacaksa, hangi hasar için ne kadar kesildiğinin belgelenmesini talep etmek hakkınızdır.
50. Dükkânı kiralamaya son karar vermeden önce hangi testler yapılmalı?
Son karar öncesinde üç basit test, duygusal heyecanı rakamlarla dengelemenize yardımcı olur. Birincisi kötü senaryo testidir: İlk altı ay boyunca ciro beklentinizin yarısında kalırsa, kira ve diğer sabit giderleri kendi kaynaklarınızla karşılayabilir misiniz? Cevap hayırsa, ya bütçenizi ya da dükkân seçiminizi yeniden düşünmeniz gerekir.
İkincisi çıkış testidir: İşler yolunda gitmezse bu sözleşmeden çıkmanın size maliyeti ne olur? Erken çıkış koşulları, kalan kira yükü ve geride bırakacağınız yatırım tutarı netse risk ölçülebilir demektir. Üçüncüsü belge testidir: Ruhsat, yönetim planı, elektrik gücü ve tapu konularındaki her sorunuzun yazılı bir cevabı var mı? Sözlü güvencelere dayanan her madde, imzadan sonra sizin riskiniz haline gelir. Bu üç testi geçemeyen bir dükkân için birkaç gün daha beklemek ya da başka bir seçeneğe bakmak, çoğu zaman en kârlı karardır.
Sonuç: Dükkânı Kira Bedeliyle Değil, Toplam Tabloyla Değerlendirin
Doğru dükkân, en ucuz ya da en gösterişli dükkân değil; işinizin ruhsatını alabildiği, altyapısı ihtiyacınızı karşılayan, toplam maliyeti cironuzla dengelenen ve sözleşmesi sizi öngörülebilir bir zemine oturtan dükkândır. Kira bedeli bu tablonun yalnızca bir parçasıdır. Stopaj, aidat, tadilat, ruhsat süresince boş geçen aylar ve çıkış maliyeti hesaba katılmadığında, uygun görünen bir kira kısa sürede ağır bir yüke dönüşebilir.
İyi haber şu ki bu risklerin çoğu imzadan önce görülebilir. Belediyeye sorulan birkaç soru, okunan bir yönetim planı, ölçtürülen bir elektrik gücü ve sözleşmeye eklenen birkaç madde, aylarca sürebilecek bir sorunu baştan önler. Aşağıdaki listeyi dükkânı gezerken ve sözleşmeyi imzalamadan önce madde madde işaretleyin.
Dükkânı Kiralamadan Önce Kontrol Listesi
Faaliyet ve ruhsat uygunluğu
- Faaliyetinizin hangi ruhsat sınıfına girdiğini ve hangi ek izinlerin gerektiğini öğrendiniz mi?
- Belediyeye bu adreste faaliyetiniz için ruhsat verilip verilemeyeceğini sordunuz mu?
- Yönetim planında faaliyetinizi, çalışma saatlerinizi veya tabelanızı kısıtlayan bir hüküm var mı?
Tapu, kullanım amacı ve belgeler
- Kiraya verenin malik veya yetkili kişi olduğunu belgeyle doğruladınız mı?
- Tapudaki nitelik, bağımsız bölüm numarası ve kat bilgisi gezdiğiniz dükkânla örtüşüyor mu?
- Yapı kullanma izin belgesinin durumu ve tapudaki şerh, ipotek veya haciz kayıtları kontrol edildi mi?
Kira sözleşmesi
- Kullanım amacı, süre, net ya da brüt kira, artış yöntemi ve ödeme günü yazılı mı?
- Tadilat, tabela, devir, alt kiralama ve erken çıkış koşulları düzenlendi mi?
- Ruhsat alınamaması halinde tarafların hakları sözleşmede yer alıyor mu?
- Sözleşme imzadan önce bir avukat tarafından okundu mu?
Depozito ve başlangıç maliyetleri
- Depozito tutarı, ödeme şekli ve iade koşulları yazıya geçirildi mi?
- Damga vergisi, abonelik güvence bedelleri, hizmet bedelleri ve ruhsat giderleri bütçeye eklendi mi?
Aidat, bakım ve işletme giderleri
- Son on iki aylık aidat dökümünü ve birikmiş borç olup olmadığını öğrendiniz mi?
- Büyük onarım ve yatırım harcamalarının mal sahibine ait olduğu sözleşmede belirtildi mi?
- Hangi tarafın neyi sigortalayacağı netleşti mi?
Tadilat ve altyapı
- Elektrik gücü, su, gider, doğalgaz, havalandırma ve baca ihtiyacınız bir uzmana teyit ettirildi mi?
- Kalıcı tadilatlar için mal sahibinin, ortak alanlara dokunan işler için yönetimin yazılı onayı alındı mı?
- Sökülebilir demirbaşlarınız ayrı bir listeyle sözleşmeye eklendi mi?
Teslim koşulları
- Teslim tutanağı, fotoğraflar, sayaç endeksleri ve anahtar sayısı kayıt altına alındı mı?
- Teslimde tespit edilen kusurların giderilme tarihi yazıldı mı?
- Kira başlangıcı, tadilat ve ruhsat süresini hesaba katacak şekilde belirlendi mi?
Lokasyon ve müşteri potansiyeli
- Farklı gün ve saatlerde müşteri akışını kendiniz gözlemlediniz mi?
- Dükkânın ve caddenin son yıllardaki işletme geçmişini araştırdınız mı?
- Görünürlük, park, mal kabulü ve engelli erişimi işinize uygun mu?
Toplam maliyet ve sürdürülebilirlik
- İlk yılın toplam nakit ihtiyacını tek seferlik ve aylık giderleri ayırarak hesapladınız mı?
- Başabaş cirosu, dükkânın gerçekçi müşteri potansiyeliyle uyumlu mu?
- Ciro beklentinizin altında kaldığı birkaç aylık bir dönemi karşılayacak yedeğiniz var mı?
Yazılı olarak netleştirilmesi gerekenler
- Mal sahibinin verdiği her sözlü söz sözleşmeye veya ayrı bir yazılı belgeye geçirildi mi?
- Bina yönetiminden alınması gereken onaylar yazılı olarak elinizde mi?
- Belediyeden aldığınız bilgiler, tarih ve birim bilgisiyle not edildi mi?
Kararınızı Birlikte Değerlendirelim
Bu rehberdeki kontrollerin bir kısmını tek başınıza yapabilirsiniz; bir kısmı ise bölgeyi, piyasayı ve süreci bilen birinin desteğiyle çok daha hızlı ilerler. Baktığınız dükkânın işinize ne kadar uygun olduğunu, kira bedelinin bölgedeki emsallerle nasıl karşılaştırıldığını ya da sözleşmede hangi konuların pazarlığa açık olduğunu konuşmak isterseniz, ticari gayrimenkul danışmanı Ali Yücer’e 0542 145 12 66 numaralı telefondan veya ali.yucer@cb.com.tr adresinden ulaşabilirsiniz. Hukuki ve vergisel konularda ise nihai kararı, avukatınızın ve mali müşavirinizin görüşüyle vermenizi öneririz.
Gayrimenkul Analiz Talebi
Mülkünüzün Tahmini Değerini Öğrenin
Birkaç kısa soru — 60 saniyeden az sürer.




